dolaşım sistemi

HÜCRELERİMİZ İLE ORGANLARIMIZ ARASINDA GEREKLİ MADDELERİ

TAŞIYAN SİSTEM: DOLAŞIM SİSTEMİ

 

Hücrelere gerekli olan besin ve oksijenin götürülmesi, hücrelerde oluşan atık maddelerin ve karbon dioksitin hücrelerden uzaklaştırılması dolaşım sistemi ile sağlanır.

Dolaşım sistemi; kalp, kan ve kan damarlarından oluşur.

Kalp; göğüs boşluğunda, iki akciğer arasına alt ucu sola dönmüş olarak yerleşmiştir. Kalbin en dışında perikard adı verilen iki katlı zar bulunur. Kalbin çalışması sırasında sürtünmeyi önlemek için bu iki zarın arası bir sıvı ile doludur.

 

Bütün memelilerde olduğu gibi, insanda da dört odacıktan oluşmuştur. Büyük olan alttaki odacıklara, karıncık, küçük olan üstteki odacıklara kulakçık denir.Kalbin sol kulakçık ve karıncığında daima temiz kan, sağ kulakçık ve karıncığında daima kirli kan bulunur. Kalbin dışında bulunan ve kalp kasını besleyen damarlara kroner damarlar denir.İnsanda kan damarları, atardamar, toplardamar ve kılcal damarlar olmak üzere üç çeşittir.Atardamarlar; kalpten organlara kan ileten damarlardır. Akciğer atardamarları hariç, hepsi temiz kan (oksijence zengin kan) taşır.Toplar damarlar; kanı dokulardan kalbe getiren damarlardır. Akciğer toplardamarı hariç hepsi kirli kan taşır.Kılcal damarlar, atardamar ve toplardamarların uzantısı şeklindedir. Büyük damarların ulaşamadıkları dokular ve hücreler arasına kılcaldamarlar girer.

Kalp çizgili kaslardan oluştuğu halde isteğimiz dışında çalışır. Kalp kası kasılıp gevşeyerek kanın hareketini sağlar. Kulakçıklar kasılırken, karıncıklar gevşer, gevşeme sırasında kalbe kan dolar, kasılma sırasında kalpteki kan damarlara gönderilir. Kulakçıklarla karıncıklar arasında kanın tek yönlü akmasını sağlayan kapakçıklar vardır.

 

 

 

Kan sol kulakçıktan sol karıncığa pompalanır. Sol karıncıktan aort atardamarı ile çıkan temiz kan tüm vücudu dolaşarak oksijen bırakır. Hücrelerde oluşan karbon dioksiti alarak kirlenir. Kirli kan, ana toplardamarlarla kalbin sağ kulakçığına döner. Kalpten çıkarak vücuda oksijen bırakan kanın, karbon dioksitle yüklenerek kalbe geri dönmesine büyük kan dolaşımı denir.Kalbin sağ karıncığından akciğer atardamarı ile çıkan kirli kan, akciğerlere gelir. Burada karbon dioksit bırakıp, oksijence zengileşerek akciğer toplardamarı ile kalbin sol kulakçığına gelir. Buna küçük kan dolaşımı denir.

Kalbimizin isteğimiz dışında çalışan kaslardan    oluşması neden önemlidir?

 

 

 

 

 

KAN YAPISI

Kan, kılcal damarlar içerisinde ilerlerken bir kısım kan sıvısı doku aralıklarına sızar. Bu sıvıya akkan (lenf) denir.Kan, plâzma denilen sıvı kısım ile kan hücrelerinden oluşur. Plâzma, kanın yaklaşık %55’ini oluşturur. İçinde hormonlar, vitaminler, yağ, şeker ve madensel tuzlar bulunur. Kan hücreleri; alyuvarlar, akyuvarlar ve kan pulcukları olarak üç çeşittir.Alyuvarların çekirdekleri yoktur. 1mm3 kanda 4-5 milyon kadardır. Alyuvarlarda kana kırmızı rengini veren hemoglobin bulunur. Hemoglobin oksijenin akciğerlerden hücrelere, karbon dioksitin hücrelerden akciğerlere taşınmasını sağlar. Kırmızı kemik iliği, dalak ve karaciğerde yapılırlar.Akyuvarların çekirdekleri vardır . 1mm3 kanda 8-10 bin kadardır. Vücuda giren mikroplarla savaşırlar. Mikropların salgıladığı toksinlere karşı antitoksin salgılayarak etkilerini yok ederler. Sarı kemik iliğinde, lenf düğümlerinde ve bademciklerde yapılırlar.

Kan pulcukları, 1mm3 kanda 200-300 bin kadardır. Kanın damar dışında, hava ile temas ettiğinde, pıhtılaşmasını sağlarlar. Böylece, yaralanmalarda kanı pıhtılaştırarak kan kaybını önlerler. Kemik iliğinde büyük hücrelerden kopan parçacıklardan oluşurlar.

KAN GRUPLARI

Kan grupları; A, B, AB ve 0 (sıfır) olmak üzere dört çeşittir. Kan alış verişlerinde kan grubunun mutlaka bilinmesi gerekir. Eğer hastaya uygun kan verilmezse alyuvarların kümeleşerek pıhtılaşmasına neden olur. Bu da ölüme yol açar.İnsanlar arasında kan nakli yandaki basit şemada görüldüğü gibi yapılmaktadır. Ayrıca kan nakilerinden önce Rh faktörüde tespit edilmelidir.

Her kan grubu, kendi grubundan kan alır ve verir. 0 (sıfır) grubu her gruba verir, genel vericidir.

AB grubu her gruptan alır, genel alıcıdır.

Alkol, sigara, hava kirliliği kalp ve damar sağlığını tehdit eden etkenlerin başında gelir.Ayrıca uzun süre ayakta kalmak, kalbe kan getiren toplardamarlarda kalıcı genişlemeye neden olacağından sakıncalıdır.

Kuduz, sıtma, tetanoz, veba, tifüs ve AIDS kan yoluyla bulaşan hastalıklardır.

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !